Wie: Peter van der List (61)
Beroep: Stagebegeleider Via Start/ISK op Curio, burgerraadslid GroenLinks-PvdA
Vrijwilligerswerk: Opgeruimd Breda, ambassadeur Breda Stad in een Park, stadsgids bij BredaWandelt, betrokken bij wijkplatform in de Heuvel, vrijwilliger Princenhaags museum
Sinds: Opgeruimd Breda sinds 30 juni 2020
Uren per week: Opgeruimd Breda 2 uur per week, overig 18 uur per week
Wat houdt je vrijwilligersbaan precies in?
“Ik ben beheerder van Opgeruimd Breda. Mensen melden zich aan via een opgeruimdbreda@ziggo.nl of via https://www.facebook.com/wegmetzwerfafval. Ze komen in een bestand, bepalen hun looproute en ik plaats die in de digitale kaart. Deelnemers maken vervolgens een afspraak met de gemeente om mat op te halen. Verder ruim ik zelf op in mijn eigen straat. Ook zijn er opruimacties door organisaties, buurten of bedrijven georganiseerd. Die begeleid ik.”
“Ik wil verschillig zijn, niet onverschillig. Dat drijft me in alles wat ik doe.”
Hoe ben je erin gerold?
“Ik woonde in de Heuvel, beneden in een appartementencomplex. Op een zondag zag ik een echtpaar met een grijper lopen. ‘Wat doen jullie precies’, vroeg ik ze. Ze waren aan het wandelen en ruimden zwerfafval op. In míj́n straat. Dat was apart!
Ik ben gaan zoeken op de site van Breda of ik ook iets kon doen. Maar er was niet veel te vinden.
Twee weken later ben ik benaderd door Gert van der Hart. Die wilde in heel Breda zwerfafval opruimen en dat als een soort olievlek verspreiden. Bij de Heuvel had hij nagevraagd wie geschikt was om dat in die wijk op te pakken en mijn naam werd genoemd. Ik dacht direct toen ik zijn idee hoorde: yess!
We spraken met wethouder Quaars en die vond het ook een heel goed idee. De gemeente wilde grijpers, ringen en hesjes ter beschikking stellen. Per pakket ter waarde van €80,-.
Naam
Daarna zochten we een passende naam. Opgeruimd Breda bestond eigenlijk al, mensen die via wijkdeals opruimen, maar hun laatste bericht was van 2016. Dat leefde dus niet meer zo. Wij namen die naam over, want dat was pakkend.
Ook maakte ik op Facebook een pagina aan. Een website maken vond ik ingewikkeld maar dit lukte me nog wel. Ik vroeg mijn vrienden om mijn pagina te liken. Binnen twee weken hadden we tachtig volgers.
En binnen twee maanden hadden we tachtig deelnemers. Die krijgen vervolgens een brief waarin staat hoe ze zich kunnen aanmelden. Verder verwijzen we ze door naar de gemeente om de spullen op te halen. Ze krijgen mogelijk extra ondergrondse containers op hun pas om hun vuilnis te dumpen. Inmiddels staan er 921 mensen ingeschreven.”
“Er zijn geen kaboutertjes die het opruimen. We moeten het zelf doen.”
Waarin verschilt dit van je ‘gewone’ werk, en welke eigenschappen heb je hiervoor nodig?
“Ik erger me mateloos aan afval dat op straat wordt gegooid. Er zijn geen kaboutertjes die dat opruimen. Daar moeten we dus zelf iets mee doen. Iedere keer weer heb ik een goed gevoel als ik bonnetjes, ijsverpakkingen, zakken van broodjes etc. in een vuilniszak stop. Weg is weg en komt nooit meer terug. Er worden denk ik een soort gelukshormonen aangemaakt. In coronatijd mochten we niet knuffelen, maar dit was eenzelfde soort gevoel. Altijd weer. Dat hoor ik ook van deelnemers terug.
Ik heb zeventien jaar commercieel gewerkt. Toen dacht ik op een gegeven moment: ik wil een baan die impact maak. Zo kwam ik terecht bij Vluchtelingenwerk. Doordat mijn contract niet werd verlengd vanwege ontbreken van financiële middelen, kwam ik hier bij Curio terecht. In beide banen maak ik impact. Nu is dat als ik een leerling een fijne stageplek kan aanbieden. Ook als ik van anderen hoor dat ze het goed doen.
Ik wil verschillig zijn, niet onverschillig. Die eigenschap of dat levensmotto drijft me zowel in betaald werk als vrijwilligerswerk.”
Wat zijn je tegenslagen?
“Dit zwerfafval lijkt nooit op te houden. Sterker nog: ik heb eerder het idee dat het meer wordt. Mensen beseffen niet wat ze de natuur en de stad aandoen. De openbare ruimte raakt vervuild. In andere (Europese) steden is dat niet zo. Iedere week haal ik een zak vuil op in mijn straat, wat als dat allemaal blijft liggen?
Ik snap dat de gemeente niet de capaciteit en de middelen heeft om heel de stad zelf dagelijks schoon te maken. In het centrum doen ze dat wel en de schil daaromheen twee keer per week. De rest wordt incidenteel gedaan. Niemand is ertegen, maar het geld gaat naar andere zaken. Daarom is het goed dat burgers helpen.
“Iedere keer dat ik iets van de straat opruim, geeft dat een goed gevoel. Weg is weg.”
Gemeente
Er zou vanuit de gemeente meer aandacht kunnen komen. Want in 2020 is al een motie aangenomen dat Breda in 2030 zwerfafvalvrij zou moeten zijn.
In 2023 liepen er tijdens de landelijke Opschoondag in Hoge Vucht vijftig mensen mee, die samen tweehonderdvijftig kilo opruimden. We vroegen de gemeente om die tachtig zakken op te halen. Maar dat kon niet, ze werkten niet op zaterdag. Ze hebben het zich overigens wel aangetrokken want dit jaar gebeurde het wel. Je moet echt op je strepen staan om het voor elkaar te krijgen. Ze hadden ons ook kunnen opwachten met koffie en koek. Nu doe ik dat, op eigen kosten!
Of ze kunnen een keer een compliment geven. We worden wel, net als alle andere vrijwilligers, uitgenodigd voor een lunch, maar dat is wat anders dan de erkenning. Opgeruimd Breda als Smaakmaker benoemen zou iets kunnen zijn, maar daar zitten onduidelijke criteria aan vast.
Gemeente, wat ga je doen om de motie uit te voeren? Er gebeurt nu niks mee. Dus: koester dan de mensen die vrijwillig opruimen en ga ermee aan de slag qua educatie op scholen bijvoorbeeld!
Frustratie
Het blijft mij op deze manier frustreren; soms krijg ik er buikpijn van.
Wat als ik ermee ophoud? Dan blijft het zoals het nu is: de mensen die nu opruimen blijven dat gewoon doen. Maar nieuwe mensen weten niet waar ze hun spullen vandaan halen. Want dat staat nauwelijks vindbaar op de website van de gemeente. Niemand neemt het over …”
Wat heeft dat je gebracht?
“Ik ben er trots op dat we dit voor elkaar krijgen, zo’n community. Iedere week melden zich twee, drie mensen aan om te starten. Dat vind ik tof. Als er publiciteit is rondom Opgeruimd Breda, zie je het aantal actieve mensen stijgen.
Het helpt ook dat het ‘suffe’ imago weg is, dat van: die zal wel een taakstraf hebben. En we krijgen veel complimenten van voorbijgangers. Dat geldt voor iedereen.
Terugkomen bij dat positieve gevoel dat ik daarvan krijg, gaat eigenlijk vanzelf. Als ik met een bedrijf ben, als mensen zeggen: goed dat jij dit doet, de aanmeldingen die we binnenkrijgen, dat alles geeft me de moed om door te gaan. Dat iedereen meedoet, en dat er steeds meer burgers eigenaarschap krijgen, maakt ook dat ik door ga.
Dus wat dat betreft komt het goede gevoel vanzelf als ik gewoon verder ga met wat ik al doe. Het is toevallig een eigenschap van mij – ik ga altijd door. Veel mensen weten me te vinden voor allerlei klusjes en of om mee te denken. Ik heb een enorm netwerk opgebouwd, het is een onderdeel van mijn routine en mijn leven.”
“Zwerfafval verdwijnt niet vanzelf. Maar samen maken we het verschil.”
Waarom onbetaald werk?
“Ik vind het niet vanzelfsprekend dat je voor alles betaald wordt. Wat je doet heeft ook te maken met hoeveel energie je ergens van krijgt. Op mijn werk was dat niet altijd zo. Nu wel, vroeger veel minder. Maar bij het vrijwilligerswerk is dat altijd zo. Ik kan wel nee zeggen tegen een bedrijf dat een opruimactie wil organiseren, maar ik wil ze juist helpen en laten zien hoe vuil een stad is. Dan hebben ze daar wetenschap van.
Ik ben niet uit op een geldelijke vergoeding. Het is zelfs zo dat ik banners, jasjes, shirtjes zelf heb betaald. Subsidie aanvragen? De gemeente vraagt eerst om een KvK-nummer. Dan moet je een stichting oprichten, wat zeshonderd euro kost. Dan maar liever af en toe zelf iets betalen. Ook voor vergoeding van kleine onkosten zou de gemeente wel een potje kunnen aanleggen.”
Wat is je leukste ervaring?
“Waar ik het meest trost op ben, was die eerste keer in de Hoge Vucht dat we met vijftig mensen van allerlei pluimage in een uur tijd tweehonderdvijftig kilo uit die wijk hebben verzameld, nu drie jaar geleden. Iedereen vond dat wel heel gaaf. Ik bedankte de mensen na afloop en iedereen klapte.
Het bizarre is dat het ieder jaar grootser wordt, ieder jaar halen we meer op. Eigenlijk zou het juist ieder jaar minder moeten zijn. Er liggen minder plastic flesjes op straat, maar de totale hoeveelheid neemt toe. De plastic soep in de oceaan begint wel in de singels!
De sfeer is altijd heel goed, zeker bij de bedrijfsuitjes. Eerst zeggen de deelnemers: ‘Oh gaan we zwerfafval opruimen.’ Maar na afloop zijn ze altijd enthousiast, trots. En er blijft altijd wel iemand hangen die bij de community komt. Bij afdelingen van de gemeente die ook wel eens gezamenlijk aan een actie meedoen, is dat precies hetzelfde.”
“Wat als ik ermee stop? Dan weet niemand waar ze terecht kunnen. Dat maakt me bezorgd.”
Welke tips heb je voor anderen?
“Het zou mooi zijn als bewoners van Breda meer eigenaarschap nemen voor hun eigen leefomgeving. Thuis doe je dat wel, je poetst de ramen en zorgt dat alles netjes is. Dat is een mindset. Weet dat je daar een goed gevoel van krijgt.
Ik liep van de week naar het winkelcentrum. Daar stond een groepje jongeren van een jaar of zestien. Een jongen knijpt een blikje fijn en gooit het op de grond, twee meter van een prullenbak vandaan.
Ik zei niks, misschien toch bang dat ik me hun woede op de hals haal. Maar ik kéék wel, afkeurend. ‘Meneer, meneer’, riep een ander me achterna. Ik draaide me om en zag dat hij het blikje opraapte en dat in de prullenbak gooide. Dat vind ik geweldig.
Soms zeg ik het wel: ‘Je laat wat vallen.’ De een denkt: Ah ja, en raapt het op. Vaak is het toch van ‘Ikke, ikke, en de rest kan stikken.’ Het is de onverschilligheid van mensen. De gemeente ruimt het wel op, of misschien wel Peter en zijn club. Ik wil niet onverschillig zijn.
Maar wijs elkaar op gedrag, dat is de belangrijkste oproep. Meer educatie op school. In de mupi’s, reclameborden langs de straten, staan allerlei gemeentelijke boodschappen, maar nooit: Gooi niks op de grond. Dat is een van de manieren om eruit te komen.
En verder: stop je lege papiertjes gewoon in je zak als je geen prullenbak ziet. In andere steden doen ze dat ook!”
Ook vrijwilliger worden bij Opgeruimd Breda? Meld je aan via opgeruimdbreda@ziggo.nl
